Krótka odpowiedź: najważniejsi członkowie rodziny po niemiecku to die Mutter (matka), der Vater (ojciec), der Sohn (syn), die Tochter (córka), der Bruder (brat), die Schwester (siostra) i der Enkel (wnuk), a cała rodzina to die Familie. „Nazywam się Anna” to „Ich heiße Anna” albo „Mein Name ist Anna”, a seniora pytasz grzecznie: „Wie heißen Sie?”. O jego bliskich mówisz z Ihr / Ihre: Ihr Sohn, Ihre Tochter.
Poniżej: wzór przedstawienia się, członkowie rodziny z rodzajnikami i liczbą mnogą, stan cywilny, kto jest kim w domu seniora i rozmowa o zdjęciach. Zwroty na co dzień (higiena, posiłki, leki) są w ściądze niemieckiego dla opiekunek.
Jak się przedstawić po niemiecku pierwszego dnia
Senior i rodzina chcą wiedzieć, kim jesteś, skąd przyjeżdżasz i jak się do Ciebie zwracać. Przećwicz kilka zdań na głos przed wyjazdem.
Wzór przedstawienia się:
Guten Tag, Frau Weber. Mein Name ist Anna Kowalska. Sie können gern Anna zu mir sagen. Ich komme aus Polen, aus Chełm. Ich bin verheiratet und habe zwei erwachsene Kinder. Ich arbeite seit sechs Jahren als Betreuerin. Ich freue mich auf die Zeit mit Ihnen.
Po polsku: „Dzień dobry, pani Weber. Nazywam się Anna Kowalska. Może Pani mówić do mnie Anna. Pochodzę z Polski, z Chełma. Jestem mężatką i mam dwoje dorosłych dzieci. Od sześciu lat pracuję jako opiekunka. Cieszę się na wspólny czas z Panią”.
Podmień dane na swoje – o rodzinie mówisz tylko, jeśli chcesz. Warianty:
| PL | DE |
|---|---|
| Dzień dobry. Jestem Anna. Jestem z Polski. Uczę się niemieckiego. | Guten Tag. Ich bin Anna. Ich komme aus Polen. Ich lerne Deutsch. |
| Mam na imię Małgorzata. Proszę mówić do mnie po prostu Gosia. | Mein Vorname ist Małgorzata. Sagen Sie einfach Gosia zu mir. |
| Zmieniam Ewę. Zostanę do połowy grudnia. | Ich löse Ewa ab. Ich bleibe bis Mitte Dezember. |
| (przez telefon) Dzień dobry, tu Anna, opiekunka Pani mamy. | Guten Tag, hier ist Anna, die Betreuerin Ihrer Mutter. |
„Jak masz na imię?” po niemiecku: Sie i du
- Wie heißen Sie? – Jak się Pani nazywa? (forma grzecznościowa, do seniora i dorosłych z rodziny)
- Wie ist Ihr Name? – bardziej oficjalnie, np. w rejestracji u lekarza
- Wie heißt du? – Jak masz na imię? (na „ty”, np. do dziecka)
Imię to der Vorname, die Vornamen, nazwisko – der Nachname, die Nachnamen. W tłumaczeniach używamy „Pani”, choć Sie brzmi tak samo wobec kobiety i mężczyzny.
Formę podpowiada rodzajnik: der / das → Ihr (Ihr Sohn, Ihr Enkelkind), die i liczba mnoga → Ihre (Ihre Tochter, Ihre Kinder). W bierniku zmienia się tylko rodzaj męski: Haben Sie einen Bruder?, ale Haben Sie eine Schwester?
Członkowie rodziny po niemiecku: najbliższa rodzina
| PL | DE (l.poj., l.mn.) | Przykład |
|---|---|---|
| rodzina | die Familie, die Familien | Ihre Familie kommt am Sonntag. (Rodzina przyjdzie w niedzielę.) |
| rodzice | die Eltern (tylko l.mn.) | Erzählen Sie mir von Ihren Eltern. (Proszę opowiedzieć o rodzicach.) |
| ojciec / tata | der Vater, die Väter / der Papa | Ist das Ihr Vater? (Czy to Pani tata?) |
| matka / mama | die Mutter, die Mütter / die Mama | Ihre Mutter hat gut gegessen. (do syna: Mama dobrze zjadła.) |
| mąż | der Mann / der Ehemann, die Ehemänner | Ihr Mann ruht sich aus. (Pani mąż odpoczywa.) |
| żona | die Frau / die Ehefrau, die Ehefrauen | Ihre Frau ist im Garten. (Pana żona jest w ogrodzie.) |
| syn | der Sohn, die Söhne | Ihr Sohn kommt um 17 Uhr. (Syn przyjdzie o 17.) |
| córka | die Tochter, die Töchter | Ihre Tochter hat angerufen. (Dzwoniła córka.) |
| dziecko | das Kind, die Kinder | Wie viele Kinder haben Sie? (Ile ma Pani dzieci?) |
| brat | der Bruder, die Brüder | Haben Sie einen Bruder? (Ma Pani brata?) |
| siostra | die Schwester, die Schwestern | Ihre Schwester hat geschrieben. (Siostra napisała.) |
| rodzeństwo | die Geschwister (tylko l.mn.) | Haben Sie Geschwister? (Ma Pani rodzeństwo?) |
Dwie pułapki. Frau to „pani”, „kobieta” i „żona”, a Mann – „mężczyzna” i „mąż”. Schwester bywa też skrótem od Krankenschwester (pielęgniarka): w szpitalu „Schwester Petra” to pielęgniarka, a nie krewna.
Dziadek, ciocia, wnuk i rodzina przez małżeństwo
| PL | DE (l.poj., l.mn.) | Przykład |
|---|---|---|
| dziadek | der Großvater, die Großväter / der Opa, die Opas | Für die Enkel ist Herr Weber einfach Opa. (Dla wnuków pan Weber to po prostu dziadek.) |
| babcia | die Großmutter, die Großmütter / die Oma, die Omas | Die Kinder sagen Oma zu ihr. (Dzieci mówią do niej „babciu”.) |
| wnuk, wnuczek | der Enkel, die Enkel | Ihr Enkel Jonas hat angerufen. (Dzwonił wnuk Jonas.) |
| wnuczka | die Enkelin, die Enkelinnen | Ihre Enkelin hat morgen Geburtstag. (Wnuczka ma jutro urodziny.) |
| wnuki (ogólnie) | das Enkelkind, die Enkelkinder | Wie viele Enkelkinder haben Sie? (Ile ma Pani wnuków?) |
| ciocia / wujek | die Tante, die Tanten / der Onkel, die Onkel | Auf dem Foto sind Ihre Tante und Ihr Onkel. (Na zdjęciu są ciocia i wujek.) |
| bratanek, siostrzeniec | der Neffe, die Neffen | Ihr Neffe holt Sie am Sonntag ab. (Bratanek odbierze Panią w niedzielę.) |
| bratanica, siostrzenica | die Nichte, die Nichten | Ihre Nichte kommt am Freitag. (Siostrzenica przyjdzie w piątek.) |
| zięć | der Schwiegersohn, die Schwiegersöhne | Ihr Schwiegersohn repariert die Lampe. (Zięć naprawia lampę.) |
| synowa | die Schwiegertochter, die Schwiegertöchter | Ihre Schwiegertochter bringt Kuchen mit. (Synowa przyniesie ciasto.) |
| krewni | die Verwandten (der / die Verwandte) | Am Wochenende kommen Verwandte. (W weekend przyjadą krewni.) |
Dziadkowie to die Großeltern, prawnuk – der Urenkel, kuzyn i kuzynka – der Cousin / die Cousine, teściowie – die Schwiegereltern, szwagier – der Schwager, die Schwäger. Der Neffe to i bratanek, i siostrzeniec, a die Tante – ciocia ze strony mamy i taty.
Drzewo genealogiczne po niemiecku
Drzewo genealogiczne to der Stammbaum, die Stammbäume. W pierwszych dniach narysuj prosty schemat z imionami: senior w środku, dzieci, ich partnerzy i wnuki. Możesz poprosić rodzinę: „Können Sie mir helfen, einen kleinen Stammbaum zu zeichnen?” (Pomoże mi Pani narysować małe drzewo genealogiczne?). Gdy ktoś zadzwoni i powie „Hier ist Sabine”, będziesz wiedzieć, że to synowa.
Żonaty, wdowa, rozwiedziona: stan cywilny po niemiecku
Stan cywilny to der Familienstand. Przymiotniki nie zmieniają się w zależności od płci: verheiratet znaczy i „żonaty”, i „zamężna”.
| PL | DE | Przykład |
|---|---|---|
| żonaty / zamężna | verheiratet | Ich bin verheiratet. (Jestem mężatką.) |
| wdowiec / wdowa | verwitwet; der Witwer / die Witwe | Frau Weber ist verwitwet. (Pani Weber jest wdową.) |
| rozwiedziony / rozwiedziona | geschieden | Ich bin geschieden. (Jestem rozwiedziona.) |
| kawaler / panna | ledig | Ihr Enkel ist noch ledig. (Wnuk jest jeszcze kawalerem.) |
| zaręczony / zaręczona | verlobt | Ihre Enkelin hat sich verlobt. (Wnuczka się zaręczyła.) |
| małżeństwo (para) | das Ehepaar, die Ehepaare | Ich betreue ein Ehepaar. (Opiekuję się małżeństwem.) |
Kto jest kim w domu seniora
| PL | DE (l.poj., l.mn.) | Przykład |
|---|---|---|
| bliscy (rodzina pacjenta) | die Angehörigen (der / die Angehörige) | Der Arzt möchte mit den Angehörigen sprechen. (Lekarz chce porozmawiać z rodziną.) |
| osoba do kontaktu | der Ansprechpartner / die Ansprechpartnerin | Wer ist mein Ansprechpartner in der Familie? (Z kim w rodzinie mam się kontaktować?) |
| sąsiad / sąsiadka | der Nachbar, die Nachbarn / die Nachbarin, die Nachbarinnen | Die Nachbarin hat einen Ersatzschlüssel. (Sąsiadka ma zapasowy klucz.) |
| lekarz rodzinny | der Hausarzt, die Hausärzte / die Hausärztin | Der Hausarzt kommt am Dienstag. (Lekarz przyjdzie we wtorek.) |
| serwis pielęgniarski | der Pflegedienst, die Pflegedienste | Der Pflegedienst kommt um acht. (Pielęgniarka przychodzi o ósmej.) |
| opiekunka / opiekun (Ty) | die Betreuerin, die Betreuerinnen / der Betreuer, die Betreuer | Frau Weber hat eine Betreuerin aus Polen. (Pani Weber ma opiekunkę z Polski.) |
| opiekun prawny (z sądu) | der rechtliche Betreuer / die rechtliche Betreuerin | Für Bankgeschäfte ist die rechtliche Betreuerin zuständig. (Sprawy bankowe załatwia opiekunka prawna.) |
| pełnomocnik / pełnomocnictwo | der / die Bevollmächtigte; die Vorsorgevollmacht | Die Tochter hat eine Vorsorgevollmacht. (Córka ma pełnomocnictwo.) |
Uwaga na słowo Betreuer. Die Betreuerin to Ty, opiekunka na co dzień. Der rechtliche Betreuer to inna funkcja: ustanawia go sąd opiekuńczy (das Betreuungsgericht), gdy dorosły z powodu choroby lub niepełnosprawności nie może sam załatwiać swoich spraw prawnych. Może on reprezentować seniora tylko w zakresach wyznaczonych przez sąd. Nie ustanawia się go, jeśli wystarczy pełnomocnictwo, np. Vorsorgevollmacht udzielona wcześniej komuś z bliskich.
W praktyce zapytaj rodzinę, kto decyduje w sprawach zdrowia i pieniędzy i komu przekazywać ważne informacje. Te decyzje nie należą do opiekunki. W razie wątpliwości zapytaj koordynatora.
Rozmowa z seniorem o rodzinie i zdjęciach
Rodzina i stare zdjęcia to świetny temat: senior opowiada o czymś, co zna i lubi, a Ty ćwiczysz słówka. Usiądźcie razem nad albumem (das Fotoalbum, die Fotoalben).
| PL | DE |
|---|---|
| Kto jest na tym zdjęciu? | Wer ist auf diesem Foto? |
| Czy to Pani córka? | Ist das Ihre Tochter? |
| Jak ma na imię Pani wnuk? | Wie heißt Ihr Enkel? |
| Ma Pani piękną rodzinę. | Sie haben eine schöne Familie. |
| To piękne zdjęcie ze ślubu. | Das ist ein schönes Hochzeitsfoto. |
| Proszę mi opowiedzieć o rodzeństwie. | Erzählen Sie mir von Ihren Geschwistern. |
| Dzwonił Pani syn, serdecznie pozdrawia. | Ihr Sohn hat angerufen und lässt Sie herzlich grüßen. |
| Wnuczka przyjdzie jutro w odwiedziny. | Ihre Enkelin kommt morgen zu Besuch. |
Gdy senior ma demencję
Materiały szkoleniowe Netzwerk Demenz Ravensburg radzą m.in.:
- Rozmawiaj o dawnych sprawach – rodzicach, pracy, dzieciństwie – i nie pytaj o świeże wspomnienia, np. ile lat ma teraz wnuczka.
- Podawaj imiona, zamiast odpytywać. Zamiast „Kto to jest?” powiedz: „Das ist Ihre Enkelin Lena” (To Pani wnuczka Lena).
- Nie poprawiaj. Jeśli seniorka pyta o zmarłego męża, porozmawiaj o nim: „Erzählen Sie mir von Ihrem Mann” (Proszę opowiedzieć o mężu), „Das war bestimmt eine schöne Zeit” (To był na pewno piękny czas).
- Zdjęcia z podpisami pomagają. Plakat ze zdjęciami i imionami domowników możesz zaproponować rodzinie.
Niemieckie Towarzystwo Alzheimerowskie (Deutsche Alzheimer Gesellschaft) dodaje: mów prostymi zdaniami, o jednej rzeczy naraz, i unikaj pytań „dlaczego”, „kiedy”, „gdzie”.
Jak ćwiczyć słówka o rodzinie
- Notatka w telefonie: zapisz imiona bliskich seniora z niemieckimi słówkami, np. „Thomas – der Sohn, Sabine – die Schwiegertochter, Lena – die Enkelin”.
- Karteczka na lustrze w Twoim pokoju: Twoje przedstawienie się, powtarzane na głos przez kilka dni.
- Sprawdź swój poziom w darmowym teście niemieckiego dla opiekunek i pobierz darmową lekcję z naszego kursu o powitaniach i pierwszych kontaktach.
Prowadzimy też kurs niemieckiego dla opiekunów – po polsku, od podstaw do poziomu komunikatywnego. Zapytaj o niego, gdy się z nami skontaktujesz.
Jeśli dopiero zaczynasz naukę, zajrzyj do ofert bez niemieckiego lub z podstawowym niemieckim. Takich zleceń jest mniej niż pozostałych, dlatego warto uczyć się równolegle. Centrum Eurokontakt od 2006 roku zatrudnia opiekunki bezpośrednio, a przed wyjazdem koordynator omawia z Tobą zlecenie, także wymagania językowe. Masz pytania? Skontaktuj się z nami.
Najczęstsze pytania
Jak powiedzieć po niemiecku „członkowie rodziny”?
Die Familienmitglieder (l.poj. das Familienmitglied). Lekarze i pielęgniarki mówią też często die Angehörigen, czyli bliscy pacjenta.
Jak się przedstawić po niemiecku w kilku zdaniach?
Powiedz, jak się nazywasz („Mein Name ist …”), skąd jesteś („Ich komme aus Polen”) i jak się do Ciebie zwracać („Sie können gern Anna zu mir sagen”). Dodaj, że uczysz się niemieckiego.
Jak jest „jak masz na imię” po niemiecku?
Na „ty”: „Wie heißt du?”. Do seniora i jego rodziny: „Wie heißen Sie?” albo oficjalniej „Wie ist Ihr Name?”.
Czy „Betreuer” to opiekun prawny?
Zależy od kontekstu. Die Betreuerin to opiekunka na co dzień, a der rechtliche Betreuer to osoba ustanowiona przez sąd do określonych spraw seniora. Jeśli nie wiesz, o kogo chodzi, zapytaj rodzinę.
Czy mogę mówić do seniora po imieniu?
Nie, dopóki sam tego nie zaproponuje. Mów „Frau Weber” lub „Herr Weber” i na Sie, nawet jeśli rodzina mówi „Oma” czy „Opa”.
