Niemiecki dla opiekunek – najważniejsze zwroty i słówka na co dzień

Krótka odpowiedź: najbardziej przydają się zwroty z sytuacji, które powtarzają się każdego dnia: przywitanie, poranna toaleta, posiłki, leki, pomoc przy wstawaniu, rozmowa z lekarzem i zakupy. Do seniora i jego rodziny zwracaj się formą grzecznościową Sie (odpowiednik „Pan/Pani”). W nagłym wypadku dzwoń pod 112 i najpierw podaj adres oraz krótko powiedz, co się stało.

Poniżej znajdziesz niemal 90 praktycznych zwrotów ułożonych według sytuacji z dnia opiekunki, a pod tabelami najważniejsze słówka z rodzajnikami. To nie słownik, tylko ściąga, którą możesz wydrukować i mieć pod ręką.

Jak korzystać z tej ściągi

• Sie, nie du. Do seniora mów „Frau Müller” albo „Herr Müller” i na Sie, dopóki sam nie zaproponuje mówienia na „ty” (du). Sie brzmi tak samo wobec kobiety i mężczyzny, dlatego w tłumaczeniach używamy po prostu „Pani”.
• Rzeczowniki ucz się razem z rodzajnikiem (der, die, das). Od niego zależy forma w zdaniu: der Rollstuhl, ale in den Rollstuhl.
• Mów krótko. Proste, pełne zdanie zadziała lepiej niż długie z błędami. Gdy mówisz o seniorze: sie = ona, er = on.

Pierwsze spotkanie z seniorem i rodziną

PL	DE
Dzień dobry, nazywam się Anna.	Guten Tag, ich heiße Anna.
Jestem nową opiekunką.	Ich bin die neue Betreuerin.
Miło mi Panią poznać.	Schön, Sie kennenzulernen.
Jak mam się do Pani zwracać?	Wie darf ich Sie ansprechen?
Nie mówię jeszcze dobrze po niemiecku.	Ich spreche noch nicht so gut Deutsch.
Proszę mówić trochę wolniej.	Bitte sprechen Sie etwas langsamer.
Czy może Pani powtórzyć?	Können Sie das bitte wiederholen?
Jak wygląda plan dnia?	Wie sieht der Tagesablauf aus?
Do kogo mam dzwonić w nagłej sytuacji?	Wen soll ich im Notfall anrufen?
Jakie jest hasło do wifi?	Wie lautet das WLAN-Passwort?

Poranna higiena i ubieranie

PL	DE
Dzień dobry, dobrze Pani spała?	Guten Morgen, haben Sie gut geschlafen?
Pomogę Pani wstać.	Ich helfe Ihnen beim Aufstehen.
Chce się Pani umyć czy wziąć prysznic?	Möchten Sie sich waschen oder duschen?
Proszę usiąść na krześle prysznicowym.	Bitte setzen Sie sich auf den Duschstuhl.
Czy mam umyć Pani plecy?	Soll ich Ihnen den Rücken waschen?
Co chce Pani dziś założyć?	Was möchten Sie heute anziehen?
Najpierw prawa ręka, potem lewa.	Zuerst den rechten Arm, dann den linken.
Czy musi Pani do toalety?	Müssen Sie auf die Toilette?
Teraz zmienię wkładkę.	Ich wechsle jetzt die Einlage.

Słówka: das Handtuch (ręcznik), der Waschlappen (myjka), die Seife (mydło), die Zahnbürste (szczoteczka), die Zahnprothese (proteza).

Posiłki i picie

Rodzina albo pielęgniarka mogą poprosić Cię o zapisywanie, ile senior wypił w ciągu dnia (das Trinkprotokoll).

PL	DE
Śniadanie jest gotowe.	Das Frühstück ist fertig.
Smakuje Pani?	Schmeckt es Ihnen?
Woda, herbata czy sok?	Möchten Sie Wasser, Tee oder Saft?
Proszę wypić jeszcze łyk.	Bitte trinken Sie noch einen Schluck.
Uwaga, zupa jest gorąca.	Vorsicht, die Suppe ist heiß.
Czy pokroić Pani mięso?	Soll ich Ihnen das Fleisch klein schneiden?
Czego Pani nie wolno jeść?	Was dürfen Sie nicht essen?
(do rodziny) Mama dziś mało piła.	Ihre Mutter hat heute wenig getrunken.

Słówka: das Mittagessen (obiad), das Abendessen (kolacja), der Teller (talerz), der Becher (kubek), der Löffel (łyżka), die Gabel (widelec).

Leki

Leki podajesz według planu ustalonego przez lekarza (der Medikationsplan). Nie zmieniaj dawek sama. Jeśli senior nie chce wziąć tabletki albo coś Cię niepokoi, powiedz o tym rodzinie lub lekarzowi.

PL	DE
Czas na leki.	Es ist Zeit für Ihre Tabletten.
Czy wzięła już Pani tabletki?	Haben Sie Ihre Tabletten schon genommen?
Proszę popić szklanką wody.	Bitte nehmen Sie die Tablette mit einem Glas Wasser.
rano / w południe / wieczorem / na noc	morgens / mittags / abends / zur Nacht
przed jedzeniem / po jedzeniu	vor dem Essen / nach dem Essen
Tabletki się kończą, potrzebujemy recepty.	Die Tabletten sind bald alle, wir brauchen ein neues Rezept.
(do rodziny) Mama nie chce dziś wziąć leków.	Ihre Mutter möchte die Tabletten heute nicht nehmen.
Zmierzę teraz Pani ciśnienie.	Ich messe jetzt Ihren Blutdruck.

Słówka: das Rezept (recepta), die Apotheke (apteka), die Tropfen (krople), die Salbe (maść), der Blutdruck (ciśnienie).

Wstawanie, chodzenie i przesiadanie

Zapowiadaj każdy ruch, zanim go wykonasz. Senior czuje się wtedy pewniej i łatwiej mu współpracować.

PL	DE
Proszę złapać mnie za ramię.	Halten Sie sich bitte an meinem Arm fest.
Na trzy wstajemy: raz, dwa, trzy.	Auf drei stehen wir auf: eins, zwei, drei.
Najpierw proszę usiąść na brzegu łóżka.	Setzen Sie sich bitte zuerst auf die Bettkante.
Pomogę Pani przesiąść się na wózek.	Ich helfe Ihnen in den Rollstuhl.
Hamulce są zaciągnięte.	Die Bremsen sind angezogen.
Teraz obrócę Panią na bok.	Ich drehe Sie jetzt auf die Seite.
Uwaga, tu jest stopień.	Vorsicht, hier ist eine Stufe.
Czy coś Panią boli?	Tut Ihnen etwas weh?

Słówka: der Rollstuhl (wózek inwalidzki), der Rollator (balkonik), der Gehstock (laska), das Pflegebett (łóżko rehabilitacyjne), der Patientenlifter (podnośnik).

U lekarza i z Pflegedienst

Do wielu seniorów przychodzi pielęgniarka z niemieckiego serwisu pielęgniarskiego (Pflegedienst). Z nią i z lekarzem rodzinnym rozmawiasz najczęściej o objawach. Mów konkretnie: co się dzieje, od kiedy i jak bardzo.

PL	DE
Jestem opiekunką pani Müller.	Ich bin die Betreuerin von Frau Müller.
Chciałabym umówić wizytę.	Ich möchte einen Termin vereinbaren.
Pani Müller od wczoraj źle się czuje.	Frau Müller geht es seit gestern nicht gut.
Od dwóch dni ma gorączkę, 38,5 stopnia.	Sie hat seit zwei Tagen Fieber, 38,5 Grad.
Prawie nic nie je i nie pije.	Sie isst und trinkt kaum etwas.
Ma biegunkę / wymiotuje / mocno kaszle.	Sie hat Durchfall. / Sie erbricht sich. / Sie hustet stark.
Widzę zaczerwienienie na pośladku.	Ich sehe eine gerötete Stelle am Gesäß.
Czy lekarz może przyjść do domu?	Kann der Arzt einen Hausbesuch machen?
Proszę mi zapisać, co mam robić.	Können Sie mir bitte aufschreiben, was ich tun soll?

Słówka: der Hausarzt / die Hausärztin (lekarz rodzinny), die Praxis (gabinet), die Überweisung (skierowanie), die Versichertenkarte (karta ubezpieczenia), das Krankenhaus (szpital).

Nagły wypadek: 112 i jak opisać sytuację

• 112 – pogotowie ratunkowe i straż pożarna: wypadki, pożar i każda sytuacja, która może zagrażać życiu.
• 110 – policja.
• 116 117 – lekarski dyżur (ärztlicher Bereitschaftsdienst), gdy sytuacja nie zagraża życiu, a przychodnie są zamknięte. Numer jest bezpłatny i działa w całych Niemczech bez numeru kierunkowego.

Dyspozytor sam poprowadzi rozmowę. Przygotuj odpowiedzi na tzw. pytania W: gdzie (Wo?), co się stało (Was?), ile osób potrzebuje pomocy (Wie viele?), jakie są obrażenia lub objawy (Welche Verletzungen?). Potem czekaj na dodatkowe pytania i nie rozłączaj się pierwsza. Zapisz pełny adres seniora na kartce przy telefonie, bo w stresie łatwo go zapomnieć.

PL	DE
Potrzebuję karetki.	Ich brauche einen Rettungswagen.
Adres: ulica, numer domu, miejscowość.	Die Adresse ist: Straße, Hausnummer, Ort.
Nazywam się …, jestem opiekunką.	Mein Name ist …, ich bin die Betreuerin.
Chodzi o jedną osobę, kobietę, 85 lat.	Es ist eine Person, eine Frau, 85 Jahre alt.
Upadła i nie może wstać.	Sie ist gestürzt und kann nicht aufstehen.
Nie reaguje.	Sie reagiert nicht.
Oddycha. / Nie oddycha.	Sie atmet. / Sie atmet nicht.
Ma trudności z oddychaniem.	Sie bekommt schlecht Luft.
Ma silny ból w klatce piersiowej.	Sie hat starke Schmerzen in der Brust.
Nagle nie może normalnie mówić.	Sie kann plötzlich nicht mehr richtig sprechen.
Słabo mówię po niemiecku.	Ich spreche nur wenig Deutsch.

Zakupy

Zachowuj paragony (der Kassenbon), żeby łatwo rozliczyć się z rodziną.

PL	DE
Co mam kupić?	Was soll ich einkaufen?
Proszę mi napisać listę zakupów.	Schreiben Sie mir bitte eine Einkaufsliste.
Gdzie znajdę mleko?	Wo finde ich die Milch?
Poproszę 200 gramów szynki.	Ich hätte gern 200 Gramm Kochschinken.
Ile to kosztuje?	Was kostet das?
Czy mogę zapłacić kartą?	Kann ich mit Karte bezahlen?
Poproszę paragon.	Den Kassenbon, bitte.

Słówka: der Supermarkt (supermarket), die Bäckerei (piekarnia), das Wechselgeld (reszta), die Tüte (torba), das Pfand (kaucja za butelki).

Spokojne zwroty dla osoby z demencją

Niemieckie Towarzystwo Alzheimerowskie (Deutsche Alzheimer Gesellschaft) radzi m.in.: mówić powoli i wyraźnie, używać prostych, krótkich zdań, mówić i pytać o jedną rzecz naraz, dawać czas na odpowiedź, unikać pytań „dlaczego, kiedy, gdzie” i nie wytykać błędów. Spokojny ton i gest znaczą tu więcej niż poprawna gramatyka.

PL	DE
Jestem przy Pani.	Ich bin bei Ihnen.
Wszystko jest dobrze, jest Pani bezpieczna.	Alles ist gut, Sie sind in Sicherheit.
Proszę się nie martwić.	Machen Sie sich keine Sorgen.
Mamy dużo czasu.	Wir haben viel Zeit.
Chodźmy, usiądziemy razem.	Kommen Sie, wir setzen uns zusammen hin.
Napijemy się razem herbaty?	Wollen wir zusammen einen Tee trinken?
Proszę mi opowiedzieć, jak było dawniej.	Erzählen Sie mir von früher.
Widzę, że jest Pani smutna.	Ich sehe, Sie sind traurig.
Pięknie to Pani zrobiła.	Das haben Sie schön gemacht.

Twoje potrzeby: przerwa i czas wolny

O swoich sprawach mów spokojnie i wprost. Jeśli rozmowa z rodziną nie pomaga, zadzwoń do swojego koordynatora.

PL	DE
Kiedy mam przerwę?	Wann habe ich meine Pause?
Teraz mam przerwę, wrócę o 15:00.	Ich mache jetzt Pause, um 15 Uhr bin ich zurück.
W niedzielę po południu mam wolne.	Am Sonntagnachmittag habe ich frei.
Kto zostanie z mamą, gdy będę miała wolne?	Wer bleibt bei Ihrer Mutter, wenn ich frei habe?
W nocy wstawałam trzy razy.	Ich bin heute Nacht dreimal aufgestanden.
Jestem bardzo zmęczona i potrzebuję odpoczynku.	Ich bin sehr müde und brauche etwas Ruhe.
Źle się czuję.	Ich fühle mich nicht gut.
Chciałabym porozmawiać o moich obowiązkach.	Ich möchte gern über meine Aufgaben sprechen.
Zadzwonię do mojego koordynatora.	Ich rufe meinen Koordinator an.

Jak przygotować się przed wyjazdem

• Sprawdź swój poziom w bezpłatnym teście niemieckiego dla opiekunek: 12 pytań z sytuacji przy seniorze i orientacyjny wynik od razu.
• Zacznij od darmowej lekcji niemieckiego w PDF o powitaniach i pierwszych kontaktach.
• Codziennie przećwicz na głos kilka zwrotów z jednej tabeli.
• Zapytaj nas o kurs niemieckiego dla opiekunów. Prowadzimy go od podstaw aż do poziomu komunikatywnego, z naciskiem na słownictwo potrzebne przy seniorze.
• Ile niemieckiego potrzeba do różnych zleceń, wyjaśniamy w artykule Czy trzeba znać niemiecki, żeby pracować jako opiekunka w Niemczech?

Jeśli dopiero zaczynasz naukę, sprawdź oferty bez niemieckiego lub z podstawowym niemieckim. Takich zleceń jest mniej (w połowie października 2026 r. było to jedno z 29 naszych zleceń), dlatego warto uczyć się równolegle. Centrum Eurokontakt od 2006 roku zatrudnia opiekunki bezpośrednio, a przed wyjazdem koordynator omawia z Tobą zlecenie, także wymagania językowe. Masz pytania? Skontaktuj się z nami.

Najczęstsze pytania

Czy do seniora mówić na „Sie”, czy na „du”?

Na Sie, razem z „Frau” lub „Herr” i nazwiskiem. Na „ty” przechodzisz dopiero wtedy, gdy senior sam to zaproponuje.

Jaki numer alarmowy wybrać w Niemczech?

112, gdy potrzebna jest karetka lub straż pożarna, i 110, gdy potrzebna jest policja. Gdy sytuacja nie zagraża życiu, a przychodnie są zamknięte, zadzwoń pod 116 117.

Co zrobić, gdy nie rozumiem, co mówi senior lub rodzina?

Poproś o powtórzenie, wolniejsze mówienie albo zapisanie najważniejszych informacji. Przy dłuższych rozmowach możesz pomóc sobie tłumaczem w telefonie.

Czy wystarczy nauczyć się zwrotów na pamięć?

To dobra baza na początek, ale senior nie zawsze odpowie zdaniem z tabeli, więc ćwicz też rozumienie ze słuchu. Najszybciej uczysz się, gdy codziennie używasz tych samych zwrotów w prawdziwych sytuacjach.